Para Saan ang Dextrose?

Ligtas ba ang Dextrose? Bakit Palaging Nasa Ospital?

May lagnat, tapos nanghihina—karaniwan mong maririnig sa emergency room, "Naka-dextrose ba yan?" Sa tanong na ito, napakaraming Pilipino ang nakagisnan na parang magic bullet ang dextrose kapag nareremata si tatay o sinusumpong si nanay ng diabetes. Ano nga ba talaga ang silbi ng dextrose sa ospital, at bakit hindi basta-basta ito ibinibigay nang walang dahilan?

Hindi Tubig Lang: Ano ang Laman ng IV Dextrose?

Ang dextrose, o glucose na nasa likido at ibinibigay sa ugat, hindi lang basta pampalakas o pampatanggal ng uhaw. Kalimitan, life-saver ito para sa taong lampas-lampas ang bagsak ng blood sugar—gaya ng mga diabetic na nagkulang ng pagkain, may sakit na bata na nagsusuka’t hindi makakain, o elderly na mahina na halos di na makainom. Hindi lang ito tubig. Bukod sa asukal, may crucial sodium at potassium pa yan depende sa klase ng solution. Gumagana ito bilang mabilisang energy source ng cells, lalo na sa utak na mahilig sa glucose. Hindi rin pwedeng paramihan—may sukat at timing ang bawat bagsak ng dextrose.

Hindi Pampalusog Lahat ng Panahon

Hindi gamot sa gutom ang dextrose. Sa mga fiesta, malakas ang paniniwala ng matatanda na “para hindi mahilo, magpa-dextrose ka!” Ang totoo, hindi ito pantapal sa kulang sa lunch o dinner. Sa ospital, tinitimbang ng doktor kung takaw-kumplikasyon ba o talagang malala ang dehydration o hypoglycemia ng pasyente. Sa bata na matindi na ang pagtatae at di na mapainom, doon lang yan ibinibigay. May risk din na sobrang mapataas ang asukal ng dugo, masira ang ugat, lalo na sa may problema sa kidneys.

May Sakit Ka Ba? Hindi Automatic ang Dextrose

Nang minsang na-ER si mama, nagtanong kami agad kung magpapa-dextrose daw. Sabi ng nurse, hindi raw kasi vital signs pa lang, hydrated si mama at stable ang blood sugar—mas malaking risk na magka-complications kung pilitin ang dextrose transfusion. Doon ko nakita na hindi lahat ng may sakit, kailangan nito. Pabor sa pasyente ang tamang assessment; hindi yan effective o safe sa maling gamit.

Paano Natin Malalaman Kung Kailangan?

Tanging health professional ang dapat magdesisyon kung sino ang nangangailangan ng dextrose—on-the-spot check ng blood sugar, tinitingnan kung dehydrated, incoherent, nagse-seizure. May protocol diyan, lalo na kung bata o diabetic na matindi ang sintomas. Kung hindi marunong magdiagnose ng tama, dapat maghintay sa advice ng trained doctor o nurse.

Maging Responsable: Alamin ang Tamang Gamit

Ang dextrose, parang baril—malaking tulong sa oras ng pangangailangan, pero pwedeng makasama kung basta-basta lang. Maraming namamatay hindi dahil walang gamot kundi dahil mali ang naging application. Sa sobrang dami ng abot-kamay na medical information ngayon, responsibilidad magtanong, magpakonsulta, at huwag ipilit ang ‘nakagawian’ kung luma na at di naman napatunayan ng bagong pag-aaral.

Solusyon: Edukasyon, Hindi Lang Gawi

Isa sa mas napansin ko, kulang pa rin sa health literacy ang marami. Nasa pagkukulang ng sapat na paliwanag tungkol sa gamit ng dextrose. Kung ang health centers at barangay clinics ay magbibigay education campaign ukol sa tamang karamdaman na nangangailangan ng dextrose, bawas panic, bawas aksaya. Sa bandang huli, ang tamang alam at ugnayan sa health professionals ang pinakamalaking depensa natin laban sa maling gamit at haka-haka sa dextrose.